Qeydiyyat    Giriş
Giriş
Hamilelik

Hamiləlikdə çoxu qadın tərəfindən hiss edilən ifadə edilər və tapıntılar vardır.

Bunlardan başlıcaları:
1. Ədəd/adətin gəlməməsi (amenore)
2. Bulanma və qusma
3. Sidik şikayətləri
4. Yorğunluq
5. Fetal hərəkətlərin qəbul edilməsi
6. Sinələrdə dəyişikliklər
7. Vaginal mukoza rəng dəyişikliyi
8. Artmış dəri pigmentasyonu və abdominal striaların görülməsidir.

AMENORE:
Daha əvvəl nizamlı ədəd/adət görən sağlam qadınlarda gözlənilən ədəd/adətin görülməməsi hamiləlik istiqamətində əhəmiyyətli tapıntılardandır.
Lakin amenore heç bir zaman tək başına hamiləliyin qəti olduğunu göstərməz. Psixoloji və ictimai şərtlər, iqlim və yer/yeyər dəyişiklikləri ədəd/adətin axsamasına niyə/səbəb ola bilər. Ayrıca ağır infeksiya xəstəlikləri və ya diyabet, və digər bəzi hormonal xəstəliklərdə də amenore vardır (Basedow xəstəliyi, miksödem, akromegali, Addison). Uşaq əmizdirən qadınların %80' inde amenore görülər.

Nadir olaraq da olsa hələ heç ədəd/adət görməmiş puberte çağındakı bir uşaqda, bir müddətdir menopozda olduğu bilinən qadında da hamiləlik ola biləcəyi unudulmamalıdır.

Bunların əksinə hamilə olduğu halda ədəd/adət görən qadınlar da vardır. Xalq arasında buna "üstə ədəd/adət görmə" deyilir.

BULANMA - QUSMA:
Ümumiyyətlə hamiləliyin 2-12. həftələrində müşahidə edilər. Hamilələrin təxminən % 50-60ında bulanma-qusma görülər. Sıxlıqla bulanma səhər oyanıldığında çox şiddətlidir və gün irəlilədikcə azalar. Hamiləlik əsnasında xəstənin dəyişən maddələr mübadiləsisinin, dəyişik vəziyyətinin, endokrin bezlərin bulanma - qusmada rollarının olduğu düşünülməkdədir.

Hamiləlikdə ayrıca tükrük ifrazatında artım (hipersalivasyon) və ağızda həddindən artıq sulanma (pitiyalismus) mövcuddur.

MESANEDE HƏSSASLIQ ARTIMI:
Hamiləliyin başında böyüyən uterus mesaneye bası edər. Mesane həssaslığı artar. Tutumu azalar. Sıx sidiyə çıxılar. Bu əlamət hamiləliyin 2.devresinde azalar. 3. trimesterde fetal baş pelvise enincə yenidən başlar.

YORĞUNLUQ:
Erkən hamiləliyin sıx rast gəlinən və bəzən çox şiddətli olan əlamətidir. Yorğunluq, edilən işlə nisbətsizdir. Ümumiyyətlə 20. həftədən sonra keçər.

FETAL HƏRƏKƏTLƏRİN QƏBUL EDİLMƏSİ:
Ümumiyyətlə Multiparlarda 16-18. həftələrdə, primiparlarda, 18-20. həftələrdə hamilə tərəfindən fetal hərəkətlər hiss edilər. Bu qərbin içindəki qanad çırpılmasını xatırladan bir duyğu hesab edilər. Bu hərəkətlərin şiddəti gedərək artar. Bu hərəkətlərin ana tərəfindən qəbul etdiyi ilk ana "CANLANMA" deyilir.

MƏMƏLƏRDƏKİ DƏYİŞİKLİKLƏR:
İlk ədəd/adət gecikməsindən qısa bir müddət sonra məmələrdə dolğunluq, həssaslıq, qarışqalanma hiss edilə bilər. Hamiləliyə yoldaşlıq edən məmə dəyişmələri, məmə toxusunun hormonal xəbərdarlığına asılıdır, amma dərhal ədəd/adət əvvəlində də eyni ifadə edilər ol/tapıla bilər. Nadir olaraq yüksək prolaktin səviyyələrinin varlığında məmələrdə hamiləlikdəkini xatırladan dəyişmələr ola bilər.

Məmələrdə bez, yağ və bağ toxumasında artım olar və damarlarda, linfa bezlərində hipertrofi meydana gəlir. Beləcə məmələrin şəkil və konsistensiyasında xarakteristika dəyişikliklər olar. Areola halqası genişləyər və mamilla böyüyər, uzanar. Areolada olan rudimenter süd bezlərindən, Montgomery bezləri həddindən artıq diqqətə çarpanlaşar. Areola və mamillanın rəngi, artmış pigmentasyon səbəbiylə dəyişər (rəng açıq kahverengiden, tünd qaraya qədər ola bilər). Əksəriyyətlə 2. hamiləlik ayından etibarən xüsusilə pigment baxımından zəngin olan xəstələrdə pigmentasyon areola halqasından daşaraq, areola ətrafında daha açıq rəngdə sekonder hamiləlik areolası meydana gəlir. Proliferasyona uğramış süd bezlərinin fəaliyyətə başlamaları hamiləliyin 2. ayının sonunda olar və sekresyon başlar. Məmənin döşəməsindən mamilla yerinə doğru edilən təzyiq nəticəsində aydın, daha sonrakı aylarda da bulanıq bir hal alan/sahə ağ sarımtırak sekret ifraz olunar. Bu mayi, yetkin süd xarakterində olmayıb kolostrum adını alar (Kolostrum, histolojik və kimyəvi baxımdan süddən ayrılar). Lakin kolostrum varlığı qəti hamiləlik tapıntısı deyil. Daha əvvəl hamiləlik keçirmişsə kolostrum sekresyonu illər tərəfindən davam edə bilər. Nulliparlarda da kolostrum təşəkkülü görülmüşdür. Korpus luteum persistansinde, ovarim kistlerinde, myomlarda, vərəmdə də kolostrum meydana gələ bilər. Hətta bəzi qadınlarda menstrüasyon əsnasında, pubertede, klimakteriumda, ovarimdə ibarət olan/yaranan funksional dəyişikliklərə uyğun zamanlarda kolostrum ifrazatı görülə bilər.

Bütün bu səbəblərlə məmə ifrazatı ancaq şübhəli hamiləlik tapıntısı qəbul edilə bilər. Amma ilk hamiləliklərdə digər səbəblər də əliminə edilə bilirsə hamiləlik cəhətdən qiymətli bir tapıntı qəbul edilə bilər.

LİVİDİTE:
Damar genişləməsinə bağlı inkişaf edən qan göllənməsi səbəbiylə vulva, vagina və servikste mavimtırak bir rəng diqqətə çarpanlaşar.

ABDOMİNAL STRİALAR VƏ PİGMENTASYON:
Hamilələrin təxminən %90ında, stria gravidarum da deyilən gərilmə xəttləri ortaya çıxar. Derialtı və dəri ilə əlaqədardır. Dəri toxusunun elastik lifləri bir-birindən ayrılar, altında olan və damardan zəngin təbəqə asanca görülər. Hamilələrin yalnız %10unda müşahidə edilməz. Hamiləlikdən sonra da ağ inci sədəf kimi izlər buraxarlar. Striaların çoxluğu adamın toxusunun elastikiyeti, derialtı toxusunun yağlanılması və gərilməsi ilə əlaqədardır.

Hamiləlikdə bədənin müəyyən bölgələrində ortaya çıxan rəng artımı (pigmentasyon) ən çox sinə ucları, yüz/üz, qarın/arvadın və xarici genital orqanlarda görülər. Göbəklə pubis arasında uzanan xəttin tündləşdiyi görülər. Ayrıca bədəndəki digər əməliyyat izlərində də pigmentasyon artımı görülə bilər.

Alın-yanaq-ağız ətrafında çirkli kahverengi ləkələr qadının yüzünə maskalanmış bir görünüş qazandırar və kloazma gravidarum deyilir (Hamiləlik maskası).

AŞARMA-ƏSƏBİ-RUHİ DƏYİŞİKLİKLƏR:
Hamilə qadında yemək yemə arzusuyla əlaqədar və hamiləlikdən əvvəlki vəziyyətinə uyğun gəlməyən dəyişikliklər olar. Bəzi yeməklərə arzusu artar bəzi yeməklərə qarşı istəksizlik olar. Turş, şirin, duzlu v. s. istəyi arta bilər. Hamilənin iç-xarici dünyasındakı hadisələrə reaksiyas(n)ı uşağı arzu edib etməməsinə görə dəyişər.


Lakin bütün bu izah etdiklərimiz subyektiv əlamət və tapıntılardır. Adamdan adama çox dəyişənlik göstərər. Qəti hamiləlik danısı, doktor/həkim müayinəsindəki obyektiv tapıntılar və laboratuar tədqiqləri ilə bu subyektiv tapıntıların birlikdə qiymətləndirilməsi nəticəsində qoyula bilər.


Çap etmək
>
©